Integracja Sensoryczna

 

 

Wszystkie informacje odbierane ze świata docierają do nas poprzez zmysły. Wzajemne oddziaływanie na siebie różnych zmysłów jest złożone i niezbędne do prawidłowej interpretacji sytuacji i odpowiedniej reakcji na określone bodźce płynące z otoczenia.


Wszyscy jesteśmy świadomi występowania i działania zmysłu smaku, węchu, wzroku oraz słuchu. Ale większość z nas nie zdaje sobie sprawy, że nasz układ nerwowy odbiera i rejestruje także informacje płynące z dotyku, ruchu, siły grawitacji oraz pozycji ciała. Zwykle nie jesteśmy świadomi tych procesów, gdyż odbywają się one w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, na poziomie podświadomości.


Proces zaplanowanej organizacji zmysłów nosi nazwę integracji sensorycznej. Integracja sensoryczna umożliwia nam odpowiednie zareagowanie na odbierane wrażenia sensoryczne oraz  kieruje naszymi reakcjami na otoczenie.


U niektórych dzieci integracja sensoryczna nie rozwija się w wystarczającym stopniu. W takich przypadkach mogą pojawić się problemy w rozwoju lub problemy z zachowaniem, skutkujące także trudnościami w nauce czy w relacjach z otoczeniem społecznym.

Oto niektóre zachowania dziecka wskazujące na dysfunkcje integracji sensorycznej:

  • nadmierna wrażliwość na bodźce dotykowe, wzrokowe, słuchowe oraz ruch;

Nadwrażliwość może się objawiać takimi zaburzeniami zachowania jak: rozdrażnienie, wycofywanie się w wyniku dotknięcia, unikanie określonych rodzajów ubrań lub jedzenia, lęk podczas zwykłych zabaw ruchowych np. na placu zabaw.

  • zbyt mała wrażliwość (reaktywność, podwrażliwość) na stymulację sensoryczną;

W przeciwieństwie do dziecka z nadwrażliwością, dziecko ze zbyt słabą reaktywnością może poszukiwać intensywnych wrażeń sensorycznych, takich jak celowe uderzanie ciałem o przedmioty lub intensywne kręcenie się wokół własnej osi. Dziecko może ignorować ból czy być nieświadome zmian pozycji ciała. Zachowania niektórych dzieci zmieniają się drastycznie od nadwrażliwości do zbyt słabej reaktywności (podwrażliwości).

  • zbyt wysoki lub niski poziom aktywności ruchowej;
  • trudności z koncentracją, impulsywność;
  • problemy z koordynacją;

Problemy te mogą dotyczyć umiejętności z zakresu dużej lub małej motoryki. Niektóre dzieci będą miały słabą równowagę, inne natomiast mogą przejawiać olbrzymie trudności z nauczeniem się nowej czynności wymagającej koordynacji ruchowej.

  • opóźnienie rozwoju mowy, rozwoju ruchowego oraz trudności w nauce;

Objawy te mogą być widoczne w wieku przedszkolnym razem z innymi objawami dysfunkcji integracji sensorycznej. U niektórych dzieci w wieku szkolnym mogą występować problemy w nauce mimo normalnego poziomu inteligencji.

  • słaba organizacja działań;

Dziecko może być impulsywne lub może łatwo się rozpraszać i okazywać brak planowania przed wykonaniem jakiegoś zadania. Niektóre dzieci mogą mieć problemy z przystosowaniem się do nowej sytuacji. Inne mogą reagować agresywnie, wycofywać się lub być sfrustrowane, kiedy poniosą porażkę.

Dziecko z zaburzeniami integracji sensorycznej prezentuje więcej niż jedno z powyższych objawów.

 

Diagnoza procesów integracji sensorycznej składa się z kilku części:

  1. Wywiad z rodzicami - terapeuta SI zadaje pytania dotyczące przebiegu ciąży, porodu, rozwoju dziecka, przebytych chorób i innych problemów zdrowotnych. Warto, aby rodzice przynieśli ze sobą dokumenty zawierające informacje od innych specjalistów zajmujących się dzieckiem np. neurologa, logopedy, psychologa.
  2. Kwestionariusze - rodzice zostają poproszeni o wypełnienie szczegółowych kwestionariuszy, które stanowią dopełnienie procesu diagnostycznego.
  3. Próby kliniczne - dziecko, na prośbę terapeuty, wykonuje określone zadania.
  4. Testy - wykonuje się je u dziecka od 4 roku życia. Badają one jego koordynację i płynność ruchową ciała, planowanie motoryczne, czucie ciała, równowagę oraz pracę rąk. Natomiast w przypadku dzieci poniżej 4 roku życia i tych, wobec których nie można zastosować testów np. z autyzmem, upośledzeniem umysłowym lub nie współpracujących z innych powodów, przeprowadza się badanie przy pomocy prób z obserwacji klinicznej i obserwacji spontanicznej aktywności dziecka w sali terapeutycznej.
  5. Podsumowanie diagnozy - jest to rozmowa z rodzicami na temat wyników diagnozy i wniosków z nich płynących. Wyniki prób i testów są objaśniane i omawiane.
  6. Opinia dotycząca diagnozy procesów integracji sensorycznej – na wniosek rodzice otrzymują pisemną diagnozę.
  7. Terapia - po podsumowaniu diagnozy, terapeuta SI przedstawia rodzicom opracowany, indywidualny program terapii dla ich dziecka. Terapia prowadzona jest poprzez ruch w formie zabawy. Podczas zajęć angażowane są wszystkie zmysły, a w szczególności zmysł równowagi  i dotyku oraz wzroku i słuchu.


Wykorzystano informacje zawarte w książce Violet F. Maas „Uczenie się przez zmysły. Wprowadzenie do teorii Integracji Sensorycznej” wyd. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1998 r.